Zorg en welzijn

• Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving;
• Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen;
• Inwoners zijn in staat om gezond te leven;
• Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar.

Landelijke akkoorden GALA en IZA en HLO worden AZWA
Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk te houden, kwalitatief goed en betaalbaar, is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere:

1. Regionale samenwerking;
2. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ;
3. Gezond leven en preventie.

In 2023 is het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten en in 2025 is het Hoofdlijnenakkoord Ouderen (HLO) getekend. Inmiddels zijn deze drie akkoorden opgegaan in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). In het AZWA is een aantal programma’s opgenomen als zogenoemde ‘basisfunctionaliteiten’. In alle regio’s/gemeenten moet hiervoor een dekkend aanbod gerealiseerd worden. Daarnaast kunnen gemeenten en regio’s vanuit de ontwikkelagenda aanvullende activiteiten inzetten die bijdragen aan de AZWA-doelstellingen.

Aan het IZA en het GALA zijn ook Specifieke Uitkeringen (SPUK’s) verbonden die een looptijd hebben tot eind 2026. Per 1 januari 2027 gaan deze over in een SPUK AZWA met een regionale en een lokale component. Voor deze AZWA SPUK moet in november 2026 een regionale werkagenda bij het rijk worden ingediend.

In het kader van de IZA/ AZWA samenwerking in de regio zijn in 2025 het Transformatieplan Mentaal Gezondheidsnetwerk Amstelland en het Transformatieplan Welzijn op recept goedgekeurd door de Zorgverzekeraar. Voor de kosten van de uitvoering van de sociaal domein onderdelen van deze plannen, vraagt gemeente Amstelveen als mandaathouder de SPUK Transformatiemiddelen aan.

Langer thuis wonen en een passend woonzorgaanbod voor ouderen
We gaan verder met de implementatie van het Uitvoeringsprogramma behorende bij de Woonzorgvisie ouderen Amstelveen 2022-2040 met daarin onder meer aandacht voor voldoende passend en gevarieerd woonaanbod voor ouderen en het tijdig voorbereiden op veranderende woonzorgbehoefte en passende ondersteuning nabij. We zoeken hierbij steeds de aansluiting bij de projecten en programma's gestart op de houdbaarheid van de zorg voor kwetsbare ouderen die vanuit de regionale IZA/AZWA samenwerking worden ontwikkeld.

Lang Leven Thuis
We gaan verder met de in 2024 ingezette ontwikkeling van het realiseren van Lang Leven Thuis flats- en buurten in Amstelveen. Deze ontwikkeling is gestart met tijdelijke middelen, beschikbaar gesteld door het Rijk in het kader de wet Domeinoverstijgende Samenwerking (DOS) en de IZA/AZWA gelden. In 2026 zoeken we samen met onze partners naar duurzame financiering voor het voortzetten en uitbreiding van Lang Leven Thuisflats- en buurten in Amstelveen.

Vitaal ouder in Amstelland en voorzorgcirkels
In 2026 zijn we gestart met het programma ‘Vitaal ouder in Amstelland’: een programma gericht op het stimuleren van het maatschappelijke gesprek met onze inwoners over wat de vergrijzing betekent voor de Amstelveense samenleving in zijn geheel en iedere inwoner persoonlijk. Centraal staat hoe je als individu én als gemeenschap kunt bijdragen aan een zo lang mogelijk fijn, gezond en betekenisvol leven. Nu én later. Met het project is in 2026 gezamenlijk met zorg- en welzijnspartijen in de regio en met tijdelijke SPUK-middelen, een beweging gestart om richting te geven aan een zorgzame samenleving waarin het individu zelf regie heeft in vitaal ouder worden. De mate waarin we in 2027 en verder deze beweging kunnen continueren en uitbreiden is afhankelijk van de middelen die hiervoor lokaal en regionaal beschikbaar komen. Dit laatste geldt ook voor het ondersteunen van het bewonersinitiatief voorzorgcirkels.

Ondersteuning van mantelzorgers
Mantelzorgondersteuning is onderdeel van de uitvoering van de Gezondheidsagenda 2025–2026 en richt zich op het ondersteunen van mantelzorgers en het voorkomen van overbelasting.
De huidige gezondheidsagenda loopt in 2026 af. In aanloop naar 2027 wordt gewerkt aan een nieuwe agenda, waarin ook mantelzorgondersteuning een plek krijgt.
In de tussentijd blijft de ondersteuning van mantelzorgers onderdeel van de reguliere werkzaamheden binnen het sociaal domein, in samenwerking met maatschappelijke partners.

Liefdevolle dementiezorg
Voor het ondersteunen van inwoners met dementie bouwen we voort op de basis die we in de vorige collegeperiode hebben gelegd in het kader van “De mens zien. Actieplan dementie 2024-2026”.  De focus ligt o.a.  op het meer dementievriendelijk maken van de samenleving en voorzieningen, op het bieden van een betekenisvolle daginvulling en op de samenhang tussen dementie en onbegrepen gedrag/ onveiligheid. We hebben ook expliciet aandacht voor mensen met een migratieachtergrond, die een andere ondersteuningsbehoefte hebben. Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar gesteld.

Mentaal gezondheidsnetwerk Amstelland en laagdrempelige steunpunten
Voor het ondersteunen van inwoners met een mentale kwetsbaarheid bouwen we voort op de basis die we in de vorige collegeperiode hebben opgebouwd in het kader van “Een sociale basis voor mentale gezondheid. Samenwerkingsagenda GGZ 2024-2026”. Daarbij ligt de focus o.a. op laagdrempelige inloopvoorzieningen in de wijk, herstelgerichte activiteiten en educatie, en het stimuleren van meer bewustwording en begrip rondom mentale gezondheid in de samenleving. Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar gesteld.

Ondersteuning van personen met onbegrepen gedrag
De Amstelland gemeenten hebben een subsidie van ZonMw ontvangen om een aantal knelpunten in de ketenaanpak rondom personen met onbegrepen gedrag gezamenlijk verder uit te werken en de samenwerking in de keten te optimaliseren:

• We onderzoeken of het huidige opvangaanbod voor de moeilijkste doelgroep (met psychiatrie/ overlast gevend gedrag) kan worden uitgebreid, of dat een Time Out voorziening (voor inwoners die tussen de wal en het schip terecht komen) haalbaar is;  
• We inventariseren en evalueren bestaande regionale zorg en veiligheid overlegtafels;
• We onderzoeken hoe en waar we in de keten ervaringskennis in kunnen zetten;
• We zetten in op extra vroegsignalering en bemoeizorg.

Ook loopt een pilot met inzet van een extra regisseur Zorgtoeleiding bij het Sociaal team van Amstelveen/ Aalsmeer. Het project loopt tot eind 2027.
Een bedrag van € 300.000 wordt gereserveerd voor de bijdrage van gemeente Amstelveen aan een pilot met een regionaal bemoeizorgteam voor inwoners met onbegrepen gedrag in Amstelland. Dit team biedt langdurige, proactieve ondersteuning aan mensen die nu tussen wal en schip vallen en bestaat uit professionals uit de ggz, verslavingszorg, forensische zorg en het sociaal domein, aangevuld met betaalde ervaringsdeskundigen. Het team richt zich op het voorkomen van escalatie.

Doordecentralisatie MOBW naar Begeleid Thuis en Beschermd verblijf
Gemeenten, rijk en andere partijen werken aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Dit is een regionale aanpak waarbij de centrumgemeente Amsterdam geleidelijk taken overdraagt naar de Amstelland gemeenten. Deze beweging moet bevorderen dat mensen met psychische problemen (OGGZ) vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Amsterdam ontvangt de middelen van het rijk voor de regio Amsterdam-Amstelland, hiervan wordt ook de ondersteuning voor inwoners van de Amstelland gemeenten gefinancierd. Het gaat om ambulante begeleiding (Begeleid Thuis) en beschermd wonen (beschermd verblijf). Inmiddels is er lokale samenwerking georganiseerd met zorgaanbieders en Wmo teams voor de uitvoering van Begeleid Thuis. Er is een tijdelijke regio coördinator Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf aangesteld die het proces begeleidt. De regio coördinator wordt bekostigd door de Amstelland gemeenten samen. In 2027 wordt een nieuw beleidskader voor Dak- en thuisloosheid vastgesteld door Amsterdam en de Amstelland gemeenten. Naar verwachting lopen de (landelijke) middelen terug, terwijl de vraag naar deze ondersteuning hoog is. Dit kan mogelijk leiden tot versobering van het aanbod.

Aanpak economische dakloosheid
De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening. De Amstelland gemeenten hebben een tijdelijke financiële afspraak gemaakt dat Amsterdam van 2022 t/m 2026 jaarlijks 1 miljoen euro beschikbaar stelt voor de aanpak economische dakloosheid in Amstelland. Amsterdam kan momenteel niet garanderen dat de huidige 1 miljoen euro per jaar gecontinueerd wordt vanaf 2027. De Amstelland gemeenten beraden zich op de consequenties en mogelijke alternatieven. Hier worden momenteel verschillende scenario's voor uitgewerkt, waaronder meer duurzame tijdelijke woonoplossingen, inzet eigen middelen. Op grond van de Wmo en de jurisprudentie zijn gemeenten gehouden om noodopvang te bieden. Hierdoor zijn de mogelijkheden om kosten te beheersen beperkt.
Voor de uitvoering van de aanpak economische dakloosheid zetten we in 2027 € 341.000 in. Daarnaast is voor deze collegeperiode zijn extra middelen beschikbaar gesteld om pro actief in te zetten op het verruimen van duurzame tijdelijke woonoplossingen.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo)
Steeds meer ouderen blijven langer zelfstandig wonen, tegelijk is er een tekort aan zorgpersoneel en een tekort aan zorggeschikte woningen voor ouderen en mensen met een beperking. De roep om de Wmo bereikbaar te houden voor de meest kwetsbare mensen is daarom groot.

Het Rijk is voornemens om (minimaal) twee maatregelen te nemen om de landelijke druk op de Wmo te verlagen:

1. Het Rijk heeft het voornemen om het wetsvoorstel Inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo wederom uit te stellen en per 1 januari 2028 in werking te laten treden. De wet is echter al diverse malen uitgesteld dus de beoogde ingangsdatum is geen zekerheid.  
2. Hulp bij het huishouden (hbh) wordt geschrapt als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Dit betekent dat inwoners die dat kunnen, zelf gaan betalen voor deze ondersteuning. De beoogde ingangsdatum van deze maatregel is 1 januari 2029.

Deze maatregelen gaan echter gepaard met een uitname uit het gemeentefonds, waardoor onzeker is welk financieel effect dit op de gemeentebegroting heeft. Ook is niet duidelijk hoe gemeenten de meest kwetsbare inwoners alsnog met huishoudelijke hulp kunnen ondersteunen.

Met ingang van 1 oktober 2026 zijn nieuwe aanbieders gecontracteerd voor Wmo Begeleiding. In 2026 wordt de inkoop van het doelgroepenvervoer (hieronder vallen zowel Wmo-vervoer als leerlingenvervoer) afgerond. De ingangsdata van de dienstverlening zijn 1 augustus 2027 (leerlingenvervoer) en 1 januari 2028 (Wmo-vervoer).