Automatisering & Informatisering
ICT ontwikkelingen
Veel lopende en komende I(CT)-projecten zijn gericht op het verder digitaliseren van zowel dienstverleningsprocessen als bedrijfsvoeringsprocessen. Sommige projecten starten vanuit een wettelijke plicht, maar vaak is ook het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening het doel.
Enkele grote onderwerpen zijn:
- Voldoen aan de de nieuwe Cyberbeveiligingswet, dat is de Nederlandse vertaling van de Europese NIS2 -richtlijn, zie verder onder informatiebeveiliging en privacy;
- Voldoen aan de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (Wmebv), waarin inwoners en bedrijven het wettelijk recht krijgen om officiële berichten digitaal aan te leveren bij de overheid, terwijl de papieren weg gewoon blijft bestaan;
- De verdere inrichting en uitbreiding van het Security Information and Event Management (SIEM) systeem. Dit systeem verzamelt, analyseert en filtert continu logbestanden en datastromen binnen een IT-netwerk op verdachte activiteiten;
- De optimalisatie van het systeem dat software autorisaties beheert (IAM - identity & acces management), zie ook verder;
- De optimalisatie van de webformulieren en van de MIJNomgeving, om digitale producten aan te vragen en de voortgang van behandeling te kunnen inzien;
- De ontwikkeling van een Chatbot waarin inwoners en bedrijven klantvragen kunnen stellen om snel en adequaat gemeentelijke informatie te vinden;
- De inrichting van een nieuw regiesysteem voor het Sociaal Domein, waarin nu de processen met betrekking tot Jeugdzorg in worden ondergebracht en mogelijk meer processen uit het Sociaal Domein gaan volgen;
- Het optimaliseren van het informatiesysteem voor schuldhulpverlening, waarin de processen voor de wettelijke taken rond Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) zijn ondergebracht
- De marktverkenning voor een nieuw informatiesysteem voor de processen rond gemeentelijke subsidies;
- Verdere implementatie Wet digitale overheid (Wdo, uitgewerkt in de landelijke Digitaliseringsagenda), waarin onder meer eisen worden gesteld aan een gestandaardiseerde én veilige toegang van inwoners en bedrijven tot de gemeentelijke producten;
- De E-wallet. Dat is een digitale app waarmee je in de toekomst veilig je identiteit en persoonlijke gegevens kunt opslaan en delen om online in te loggen en zaken te regelen bij (onder andere) de gemeente.
Datagovernance, ethiek
Met het project “Datagedreven werken met datagovernance” willen we structuur aanbrengen in onze data, en kaders en uitgangspunten vaststellen. Met datagovernance kunnen we processen optimaliseren en dienstverlening en bedrijfsvoering verbeteren. Belangrijke onderdelen gaan over datamanagement, datakwaliteit en de beveiliging ervan, datageletterdheid, maar ook over data-ethiek en in dat kielzog algoritmen zijn belangrijk. Voor algoritmes, zie verder bij Artificial Intelligence (AI).
Er is een ethische commissie ingesteld die toetst of nieuwe applicaties, algoritmes en soms ook datavragen, voldoen aan de geldende ethische beleidskaders.
Artificial Intelligence en algoritmes
De AA organisatie zet in op een verantwoorde, transparante en veilige inzet van Artificial Intelligence (AI) en algoritmes, zodat inwoners, bedrijven en medewerkers kunnen vertrouwen op moderne, efficiënte en rechtmatige dienstverlening. Belangrijke onderdelen zijn het opstellen van kaders (Beleid AI en algoritmes) en veel aandacht voor AI-geletterdheid van medewerkers, de kennis en kunde die nodig is om op een verantwoorde manier met AI ‑ systemen om te gaan, inclusief inzicht in werking, kansen, risico’s, en de sociale, ethische en praktische implicaties.
Algoritmes hebben veel met AI te maken omdat AI veelal bestaat uit algoritmes en soortgelijke risico’s met zich meebrengt. Een algoritme is een onderdeel van software die geautomatiseerd voorspellingen doet, beslissingen neemt of adviezen geeft door gebruik van data-analyse, statistiek of zelflerende logica, die kan leiden tot impact op burgers, bedrijven of andere belanghebbenden.
Er is een goed zicht op de aanwezige algoritmes. Nu wordt aan de hand van de, steeds verder ontwikkelde landelijke inzichten onderzocht welke algoritmes moeten worden opgenomen in het algoritmeregister, zodat het voor inwoners en bedrijven duidelijk wordt welke algoritmes worden gebruikt en met welk doel.
Informatiebeveiliging en privacy
Een grote ontwikkeling op het gebied van informatiebeveiliging is de komst van de Europese NIS2-wetgeving, vertaald in de nieuwe Cyberbeveiligingswet, die per juli 2026 in werking treedt als Nederlandse wetgeving. De Cyberbeveiligingswet heeft een veel bredere scope dan de huidige BIO-normen en moet een hogere en bredere bescherming bieden tegen (cyber)incidenten. De nieuwe Cyberbeveiligingswet vraagt ook om maatregelen op gebied van de maatschappelijke kritische infrastructuur, zoals de besturing van verkeersregelinstallaties, bruggen, rioolgemalen en verkeerspaaltjes.
Om de kans op digitale aanvallen te verkleinen, nemen we tevens technische maatregelen door het inzetten van onder andere antivirussoftware, een firewall, netwerksegmentering en door het analyseren van securitymeldingen via het Security Information & Event Management systeem (SIEM). Het veilig houden van het netwerk en de ICT-systemen, vanwege de grote afhankelijkheid van digitale informatie in combinatie met toenemende dreigingen, vraagt structureel de aandacht van de organisatie.
De uitvoer van Data Protection Impact Asessments (DPIA’s) op (nieuwe/gewijzigde) processen en de Security checks op informatiesystemen worden ook in 2027 voortgezet. Jaarlijks worden gemiddeld 20 DPIA’s en 10 Security checks afgerond.
Daarnaast wordt geadviseerd over allerhande informatiebeveiliging- en privacyvraagstukken. Deze processen zijn zodanig ingericht dat de cyberbeveiliging- en privacywetgeving ten aanzien van de werkprocessen structureel geborgd zijn binnen de AA-organisatie. Vanwege de complexiteit en de breedte van de onderwerpen informatiebeveiliging en privacy wordt periodiek een risico-inventarisatie uitgevoerd, een (nieuw) actieplan informatiebeveiliging en privacy vastgesteld en wordt het informatiebeveiligings- en privacybeleid getoetst.