3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Algemene uitkering

De algemene uitkering is de grootste inkomst van de gemeente met een onderliggend complex verdeelmodel. Aanpassingen in dit model leiden tot risico’s en kansen.

Toekomstige structurele ontwikkelingen worden zoveel als mogelijk verwerkt in de structurele begroting. Incidenteel toegekende middelen worden toegevoegd aan de algemene reserve. Dit voorkomt dat incidenteel verstrekte middelen worden ingezet voor structurele tekorten. Via de maatstaf "huishoudens met laag inkomen" wordt op een omvang van de algemene uitkering van € 41 miljard bijna € 9 miljard verdeeld via deze maatstaf (ruim 20%). Aanpassing van deze maatstaf leidt dan gelijk tot een positieve of negatieve mutatie van ongeveer € 0,5 miljoen.

€ 500.000

Omgevingswet

De nieuwe wetgeving kan op termijn structurele financiële gevolgen hebben. Overgangsrecht, gefaseerde invoering en de nog altijd niet opgeloste ICT knelpunten zetten de organisatie en dienstverlening onder druk.

Met de invoering van de Omgevingswet in januari 2024 is een overgangsperiode gestart om de nieuwe wetgeving en de nieuw digitale werkwijze te implementeren. Er worden goede stappen gemaakt maar nog veel is (juridisch) onduidelijk en de techniek is nog volop in ontwikkeling. Verwacht wordt dat door meer algemene regels een verschuiving zal plaatsvinden in de toerekenbaarheid van de kosten van de dienstverlening naar de Algemene Middelen (in plaats van Legesexploitatie).

Tekorten jeugd

Stijging van aantal jeugdigen in specialistische jeugdhulp, stijging van de zorgzwaarte van alle trajecten en specifiek de complexe trajecten en aanbieders die niet uitkomen met de tarieven voor complexe zorg. Daarnaast verwacht het Rijk via de Hervormingsagenda besparingen te realiseren met als risico dat dit niet wordt behaald.

Op basis van het staande beleid wordt onder meer via het programma Grip op jeugdhulp ingezet op het beperken van de risico’s die zich lokaal voordoen naar aanleiding van de hulpvragen van inwoners. Dat wordt gedaan via gerichte afspraken samen met alle verwijzers, zorgaanbieders en ketenpartners zoals het onderwijs. Vanuit de wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is de gemeente verplicht meer complexe vormen van (aanvullende) jeugdhulp regionaal in te kopen met de gemeenten in de regio Amsterdam Amstelland. Deze inkoop start per 2028. Hierdoor verandert ook de inkoop van de basisjeugdhulp per 2028 en 2029. De regio zal een ander stelsel hanteren dan nu gebruikt in Amstelveen. De inkoop wordt nu voorbereid met aandacht voor de mogelijke (financiele) risico’s (en kansen).

Jeugdbescherming

Risico voor de nabije toekomst is dat de organisatie van de veiligheidsketen de komende jaren hervormd wordt vanuit het landelijk toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming. Hier kunnen incidenteel en structurele financiële consequenties aan vast zitten, waaronder transitiekosten voor de overgang van de huidige naar de nieuwe inrichting van de keten.

Met een lokaal project gericht op het veiligheidsstelsel wordt de komende jaren voorgesorteerd op de verwachte stelselwijziging en tegelijk beoogd de keten te optimaliseren. Met gemeenten in de regio en met uitvoerende organisaties is Amstelveen in gesprek over de beweging naar een beter, houdbaar stelsel.

Uitkeringen levensonderhoud (bijstandsgelden) / BUIG

Amstelveen is een voordeelgemeente in het verdeelmodel. Dit voordeel is structureel ingezet voor andere zaken in de begroting (met name jeugdhulp). Een terugloop in het BUIG-voordeel is nu een budgettair risico. Een nadeel van 10% correspondeert met € 2 miljoen.

Wanneer het Rijk onderzoek doet naar de uitkomsten van het ver-deelmodel zal opnieuw de relatie tussen het actieve beleid gericht op werk en de status van voordeelgemeente worden benadrukt.

Een bijstelling van het budget met 10% correspondeert met een bedrag van € 2 miljoen.

Uitkeringen levensonderhoud (bijstandsgelden) / BUIG

Amstelveen is een voordeelgemeente in het verdeelmodel. Dit voordeel is structureel ingezet voor andere zaken in de begroting (met name jeugdhulp). Door een toename van het aantal bijstandsgerechtigden zien we het overschot op de BUIG afenemen

De afname van het voordeel op de BUIG wordt veroorzaakt doordat het aantal bijstandsgerechtigden toeneemt dat door verschillende oorzaken niet direct aan het arbeidsproces kan deelnemen.

Vanaf 2018 is het voordeel stapgewijs teruggelopen van € 6 mln naar een verwacht overschot voor 2026 van € 3 mln.

Areaalvergroting A9

Door de levering van de diverse objecten vanuit het project A9 (zijnde drie overkappingen; dekken Oude Dorp, Stadhart en Bovenlandpad) is sprake van areaalvergroting. De extra beheerslasten daarvan zijn nog niet verwerkt in de begroting. Deze zijn afhankelijk van het ontwerp en inrichting van de dekken.

Het ontwerpen van de dekken gebeurt in diverse stappen. Per stap wordt een raming gemaakt. Mede op basis hiervan wordt besloten waardoor de mogelijkheid ontstaat om bij te sturen. Door de vertraging in de oplevering door RWS is ook deze post vertraagd. De ontwerpen worden wel gemaakt en de raming volgen in 2026/2027.

Capaciteit kruispunten Amstelveen-zuid

Door diverse gebiedsontwikkelingen in Amstelveen-zuid (zoals Legmeer, De Scheg, Bovenkerkerwegzone, BTAZ), Aalsmeer (zoals Oosteinderdriehoek) en de rest van de zuidflank van de regio lopen diverse kruispunten in Amstelveen-zuid tegen capaciteitsgrenzen aan. Om deze kruispunten toekomstvast en robuust in te richten zijn grote investeringen nodig.

Er is gestart met het uitvoeren van een grootschalige gedetailleerde studie naar wat er nodig is om het hoofdwegennet toekomstvast in te richten, inclusief modellering en scenariodoorrekening. Daarnaast wordt aangesloten bij een vergelijkbare provinciale studie op een iets abstracter niveau. In de meerjarenbegroting is inmiddels al ruimte gereserveerd voor grootschalige investeringen in de infrastructuur. Ook wordt overlegd met regiopartners over cofinanciering.